Jak podnieść lub obniżyć poziom dopaminy?

Dopamina to związek, który napędza naszą motywację i koncentrację. Zwiększa uwagę, poprawia funkcje poznawcze i pobudza naszą kreatywność. Czyni nas bardziej towarzyskimi i ekstrawertycznymi oraz pomaga nam tworzyć romantyczne i rodzicielskie więzi. W zależności od tego, w którym miejscu mózgu działa będzie nas popychała do ryzyka, aby osiągnąć jakiś cel albo kontrolowała to co robimy (tak, żeby to ryzyko nam się opłacało). Jej rola nie ogranicza się tylko do regulacji naszego zachowania, reguluje m.in. wydzielanie TSH czy prolaktyny. Receptory wiążące dopaminę zlokalizowano w kanalikach nerkowych, pęcherzykach płucnych, trzustce czynaczyniach krwionośnych płuc, nerek i serca. Układ dopaminergiczny w nerkach, który kontroluje homeostazę sodu w organizmie, a jego zaburzenia u ludzi mogą być jedną z głównych przyczyn nadciśnienia zarówno pierwotnego, jak i indukowanego przez choroby np. cukrzycę [1]

 

Wiele obszarów mózgu wytwarza dopaminę. W zależności od miejsca funkcja dopaminy będzie trochę inna. Najważniejszy szlak dopaminy w mózgu kontroluje zachowanie motywowane nagrodą, ale dopamina odgrywa wiele innych ważnych ról u ludzi, w tym ruch, pamięć, uwagę, uczenie się, sen i nastrój

Naukowcy uważają, że dysfunkcje układu dopaminowego przyczyniają się do rozwoju choroby Parkinsona, schizofrenii, zespołu niespokojnych nóg i zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

 

Więcej o dopaminie wkrótce w kolejnym artykule, teraz skupimy się na sposobach na zwiększenie czy zmniejszenie jej ilości. Ale UWAGA, nadmiar dopaminy ma swoje poważne konsekwencje podobnie jak jej niedobór. Wszystkie zmiany i suplementy powinny być konsultowane z lekarzem

 

Dieta przyjazna dopaminie:

- Dieta bogata w białko (tyrozyna i fenyloalanina, które są prekursorami dla powstania dopaminy)

- Owoce morza (DHA)

- Warzywa (magnez, błonnik rozpuszczalny i foliany)

- Oliwa z oliwek i awokado – (tłuszcze jednonienasycone)

- Przyprawy takie jak kurkuma i oregano

- Dieta z niskim indeksem glikemicznym

- Tłuszcze nasycone mogą hamować dopaminę. Równoważne spożycie tłuszczów jednonienasyconych (z oliwy z oliwek) chroni przed spadkiem dopaminy. Nadal też potrzebujemy cholesterolu, ponieważ cholesterol jest prekursorem pregnenolonu. Badania pokazują, że podaż siarczanu pregnenolonu przyczynia się do wzrostu poziomu dopaminy poprzez wpływ na receptory NMDA

- Kofeina utrzymuje wyższe stężenie dopaminy, zwłaszcza w obszarach mózgu związanych z uwagą

- Kurkumina, występująca w przyprawie kurkuma, zwiększa stężenie dopaminy w mózgu hamując rozkład dopaminy za pośrednictwem MAO

- Maślan może zwiększać poziom dopaminy

- Folian jest potrzebny do produkcji dopaminy (i serotoniny). Kiedy twoje ciało ma niską zawartość folianów, nie może wydajnie wytwarzać dopaminy i innych monoamin, co może skutkować spadkiem nastroju

- Drożdże odżywcze lub piwowarskie są bogate w urydynę. Urydyno-5′-monofosforan zwiększa poziom dopaminy w mózgu szczura [2]. 

- DHA zwiększa poziom dopaminy w mózgu

- Oregano zwiększa poziom dopaminy, zmniejszając rozkład dopaminy i wychwyt zwrotny

 

Styl życia:

- słońce /jasne światło zwiększa dopaminę;

- Ćwiczenia ćwiczenia zwiększają dopaminę. Badanie na kobietach wykazało, że ćwiczenia fizyczne zmniejszają aktywność COMT, tym samym zwiększając dopaminę u kobiet (w korze przedczołowej). COMT to enzym rozkładający m.in. dopaminę.

- medytacja, joga zwiększają uwalnianie dopaminy

- dotyk - przyjemny kontakt fizyczny może zwiększyć poziom dopaminy. U szczurów wykazano, że głaskanie zwiększa uwalnianie dopaminy

- Masaże

- Muzyka – dopamina uwalnia się podczas słuchania przyjemnej muzyki, tworzenie i wykonywanie muzyki również wytwarza dopaminę


Suplementy

- Tyrozyna: suplementacja tyrozyny skutecznie poprawia wydajność poznawczą, szczególnie w krótkotrwałych sytuacjach stresowych i/ lub wymagających poznawczo, gdy dopamina jest chwilowo wyczerpana

-  Zielona herbata – teanina zwiększa dopaminę u zwierząt

- Kofeina - utrzymuje wyższe stężenie dopaminy, zwłaszcza w obszarach mózgu związanych z uwagą

-  Pregnenolon - Siarczan pregnenolonu zwiększa dopaminę u zwierząt

-  Szereg badań wykazało, że ziele dziurawca zwiększa zawartość dopaminy w mózgu

-  Gingko biloba zwiększa aktywność dopaminy

- Huperzyna A - zwiększa poziom acetylocholiny, ale zwiększa również poziom dopaminy u szczurów [3].

- SAM-e - pomaga w produkcji dopaminy i innych monoamin

- Shilajit

- urydyny - Urydyno-5′-monofosforan zwiększa poziom dopaminy w mózgu szczura

- Danshen - szałwia czerwona (Salvia miltiorrhiza) może zwiększać dopaminę w komórkach

- resweratrol - może zwiększać poziom dopaminy

- Bacopa - Ekstrakt z Bacopa (Bacopa monnieri) zwiększa dopaminę u szczurów (w korze mózgowej i hipokampie) oraz działa nootropowo

- Mucuna pruriens - ma wysokie stężenie L-Dopa (4-7%), która jest prekursorem dopaminy

- Catuaba - zwiększa uwalnianie dopaminy i może wykazywać działanie przeciwdepresyjne zależne od dopaminy

- Rozmaryn -  (Rosmarinus officinalis) zwiększa poziom dopaminy w mózgu

- Lactobacillus plantarum - Probiotyk Lactobacillus plantarum może zwiększać poziom dopaminy w mózgu myszy i potencjalnie poprawiać zachowania lękowe i zaburzenia psychiczne

- Świeżo skoszona trawa / olejki eteryczne - Heksanal jest „zielonym” związkiem zapachowym występującym w roślinach, który może zwiększać poziom dopaminy u szczurów (prążkowia). Zwiększenie dopaminy to potencjalny mechanizm, w którym zielone zapachy, takie jak świeżo skoszona trawa i olejki eteryczne z roślin, mogą poprawiać nastrój i uwagę.

- estrogen - może zwiększać dopaminę. Hamuje enzymy odpowiedzialne za rozkład dopaminy

- grelina - stymuluje uwalnianie dopaminy u szczurów

 

Leki / Agoniści dopaminy

 

- L-dopa - jest wytwarzana z tyrozyny, a następnie przekształcana w dopaminę.  

-  bromantan - zwiększa ilość dopaminy w mózgu poprzez zwiększenie jej syntezy z tyrozyny (zwiększa aktywność hydroksylazy tyrozynowej). Zwiększając dopaminę bromantan zwiększa czuwanie oraz poprawia pamięć krótkotrwałą, motywację, zdolności planowania i uwagę  

- fenibut 

- Alkohol, nikotyna - uwalnianie dopaminy może przyczyniać się do nagradzających efektów alkoholu czy nikotyny, a tym samym może odgrywać rolę w promowaniu uzależnienia 

-  Metylofenidat / Amfetamina - mfetamina wywiera nagradzające i wzmacniające efekty poprzez podnoszenie dopaminy i przedłużanie sygnalizacji receptora dopaminy, metylofenidat zwiększa poziom dopaminy w mózgu przez blokowanie aktywności transporterów dopaminy 

- modafinil hamuje wychwyt zwrotny dopaminy

- deprenyl (Selegilina) zwiększa dopaminę poprzez blokowanie MAO-B, enzymu rozkładającego dopaminę

- Kokaina hamuje transporter dopaminy odpowiedzialny za recykling dopaminy

Czynniki, które obniżają poziom dopaminy:

Suplementy

- melatonina - hamuje aktywność dopaminy [4].

- lit upośledza uwalnianie dopaminy [5, 6].

-  Mangan – długotrwale stosowany mangan zmniejsza uwalnianie dopaminy w mózgu [7].

- salwinorin A

- 5-http - długotrwała suplementacja 5-HTP, bezpośrednim prekursorem serotoniny, może powodować niedobór dopaminy, serotonina ma wspólne enzymy na szlaku konwersji i rozkładu z dopaminą

 

Warunki związane z niskim poziomem dopaminy

-  stan zapalny - zmniejsza dopaminę [8]. Dlatego w chorobie czujemy się mniej zmotywowani i bardziej ospali 

-  Dieta bogata w tłuszcze nasycone

-  Przewlekłe spożycie cukru - cukier gwałtownie zwiększa dopaminę, co z czasem prowadzi do zmniejszenia liczby receptorów D2 i prawdopodobnie do zmniejszenia samej dopaminy, co prowadzi do odczulenia.

- Niedobór żelaza - żelazo jest kofaktorem hydroksylazy tyrozynowej, kluczowego enzymu w produkcji dopaminy [9]. Szczury z niedoborem żelaza mają obniżony poziom dopaminy w mózgu. Niskie zapasy żelaza w mózgu mogą przyczyniać się do objawów ADHD, ponieważ niski poziom żelaza w mózgu może zmieniać aktywność dopaminy. Jednak niektóre badania wskazują, że niedobór żelaza ma dokładnie odwrotny skutek

 

Bibliografia:

1. Dopamina – nie tylko neuroprzekaźnik, Jakub Drożak, Jadwiga Bryła Postepy Hig Med Dosw. (online), 2005; 59: 405-420

2. Dietary uridine-5'-monophosphate supplementation increases potassium-evoked dopamine release and promotes neurite outgrowth in aged rats, Lei Wang, Amy M Pooler, Meredith A Albrecht, Richard J Wurtman, J. Mol Neurosci, 2005;27(1):137-45.

3. Second generation cholinesterase inhibitors: effect of (L)-huperzine-A on cortical biogenic amines, X D Zhu, E Giacobini, J Neurosci Res. 1995 Aug 15;41(6):828-354.

4. Melatonin-dopamine interactions: from basic neurochemistry to a clinical setting. N Zisapel, Cell Mol Neurobiol, 2001 Dec;21(6):605-16

5. Effect of chronic lithium and withdrawal from chronic lithium on presynaptic dopamine function in the rat. Lindsey Ferrie, Allan H Young, Richard McQuade, J Psychopharmacol. 2005 May;19(3):229-34

6. Converging evidence for regulation of dopamine neurotransmission by lithium: An Editorial Highlight for 'Chronic lithium treatment rectifies maladaptive dopamine release in the nucleus accumbens’, Jean-Martin Beaulieu, J Neurochem, 2016 Nov;139(4):520-522

7. Altered striatal dopamine release following a sub-acute exposure to manganese

Madiha Khalid, Rabab A Aoun, Tiffany A Mathews,  J Neurosci Methods, 2011 Nov 15;202(2):182-91

8. Inflammation Effects on Motivation and Motor Activity: Role of Dopamine

Jennifer C Felger, Michael T Treadway, Neuropsychopharmacology. 2017 Jan;42(1):216-241.

9. Severe Postnatal Iron Deficiency Alters Emotional Behavior and Dopamine Levels in the Prefrontal Cortex of Young Male Rats, Yuan Li, Jonghan Kim, Peter D. Buckett, Mark Böhlke, Timothy J. Maher and Marianne Wessling-Resnick, J Nutr. 2011 Dec; 141(12): 2133–2138.

10. 54 Factors that May Increase Dopamine - selfhacked.com